Vreemdgangers blijven vreemdgaan | Waar of niet waar?

Vreemdgangers blijven vreemdgaan — het is een van de meest gehoorde uitspraken na een affaire. Maar klopt het? Mijn antwoord: soms wel, maar meestal niet. Of iemand opnieuw vreemdgaat heeft veel minder te maken met wie die persoon is, en veel meer met wat er verandert. In dit blog leg ik uit wanneer het gezegde wél opgaat, wanneer niet, en wat bepaalt of vreemdgaan écht stopt.

“When we deny the story, it defines us. When we own the story, we can write a brave new ending.”

— Brené Brown

Kort antwoord

“Eens een vreemdganger, altijd een vreemdganger” gaat niet automatisch op. Vreemdgaan is gedrag, en gedrag is veranderbaar. Wat wél klopt: als er niets verandert in de relatie, bij je partner persoonlijk of in de omstandigheden, is de kans op herhaling groter. Verandering vraagt inzicht, eerlijkheid en bereidheid om naar jezelf te kijken.

Eens een vreemdganger, altijd een vreemdganger?

Waarschijnlijk was je partner voor het vreemdgaan er net zo op tegen als jij. De meeste mensen die vreemdgaan, hadden nooit verwacht dat ze het zouden doen. Ze hadden een gezin, een relatie die van buiten oké leek, en beloftes gemaakt die ze écht meenden.

Toch maakt onderzoek duidelijk dat herhaling een reëel risico is. Als iemand in een vorige relatie vreemdging, is de kans 45 procent dat diegene dat in een volgende relatie ook doet, vergeleken met 18 procent bij mensen die trouw waren. Dat zijn geen kleine aantallen.

Maar let op wat dit onderzoek zegt: het gaat over mensen bij wie niets is veranderd. Geen inzicht in waarom het is gebeurd, geen gesprekken over de onderliggende oorzaken, geen persoonlijke groei. Dan is de kans op herhaling inderdaad groter.

Het onderscheid dat ik altijd maak: er is verschil tussen een vreemdganger als persoonlijkheid en vreemdgaan als gedrag. Een persoonlijkheid verander je niet. Maar gedrag wel, als iemand de bereidheid heeft om naar zichzelf te kijken.

Wil je begrijpen wat er in je hersenen gebeurt na vreemdgaan en waarom je zo reageert? In mijn blog over trauma na vreemdgaan leg ik dat verder uit.

Wanneer vreemdgangers wél blijven vreemdgaan

Vreemdgaan is bijna nooit een toevalligheid. Het uitwisselen van nummers, afspraken maken, geheimen bewaren, dat zijn allemaal keuzes. Elke stap is bewust gezet.

Wat ik in mijn praktijk zie: vreemdgaan is vaak een symptoom van iets dat eronder ligt. Dat kan een probleem zijn in de relatie, maar ook iets persoonlijks. Moeite om behoeftes aan te geven. Een laag zelfbeeld. Onverwerkte patronen uit het verleden. Gebrek aan grenzen. Als die onderliggende oorzaken niet worden aangepakt, blijft de kwetsbaarheid voor vreemdgaan bestaan.

Er zijn ook mensen met narcistische trekken die structureel anderen gebruiken voor eigen gewin en geen empathie tonen. Bij hen is de kans op gedragsverandering klein, omdat de bereidheid om naar zichzelf te kijken ontbreekt. Dat is een andere situatie dan de partner die vreemdging vanuit onvermogen of pijn, en er oprecht van schrikt.

Wat ik in de praktijk zie: wanneer het wél stopt

“Very often we don’t go elsewhere because we are looking for another person. We go elsewhere because we are looking for another self.”

— Esther Perel

Onlangs begeleidde ik een stel waarbij hij meerdere keren was vreemdgegaan. Vanuit de buitenkant leek hij iemand die het gewoon bleef doen. Maar in ons werk samen bleek er iets heel anders te spelen: hij had nooit geleerd voor zichzelf op te komen. Zijn behoeftes werden niet uitgesproken, niet thuis en niet naar zichzelf. Het vreemdgaan was een manier geworden om iets te voelen wat hij thuis niet durfde te vragen.

Toen hij leerde om zijn behoeftes duidelijk te benoemen en daarvoor verantwoordelijkheid te nemen, veranderde er iets wezenlijks. Niet omdat hij een ander mens werd, maar omdat hij een andere manier vond om met zijn gevoelens om te gaan. Vreemdgaan was niet langer nodig.

Dat is wat ik met dit voorbeeld wil laten zien: gedragsverandering begint niet met beloftes. Het begint met bij jezelf nagaan waarom het heeft kunnen gebeuren.

Kun je jezelf nog vertrouwen na vreemdgaan?

Er is nog iets dat ik wil benoemen, want dit wordt vaak over het hoofd gezien. Naast de vraag of je je partner weer kunt vertrouwen, is er de vraag: kun jij jezelf nog vertrouwen?

Veel partners die vreemdgaan hebben ontdekt, beschrijven zichzelf achteraf als naïef of te goed van vertrouwen. Ze hebben de signalen gemist, of zichzelf wijsgemaakt dat alles goed zat. Dat doet iets met je zelfvertrouwen, ook los van de relatie.

Zelfs als je besluit deze relatie niet voort te zetten: hoe vertrouw je dan de beloftes van een ander in de toekomst? Die vraag is net zo belangrijk als alle andere.

Meer lezen over hoe je het vertrouwen stap voor stap opbouwt? In mijn blog over vertrouwen herstellen na vreemdgaan neem ik je daar doorheen.

Hoe empathie mogelijk is, zonder het goed te keuren

“The wound is the place where the Light enters you.”

— Rumi

Vreemdgaan is een keuze. Dat staat vast. Maar een keuze gemaakt door iemand die ook kwaliteiten heeft, die je gelukkig heeft gemaakt, die een goede ouder is. Beide dingen zijn tegelijk waar.

Empathie hebben voor iemand die vreemdging betekent niet dat je het goedkeurt of excuseert. Het betekent dat je probeert te begrijpen vanuit welke pijn of welk onvermogen die keuze is gemaakt. Dat begrip helpt niet alleen bij herstel, het helpt ook bij het voorkomen dat het opnieuw gebeurt.

Verandering is mogelijk als iemand de gemaakte fouten erkent, de impact ervan ziet op de ander en bereid is de problemen op een andere manier aan te pakken. Dat vraagt persoonlijke verantwoordelijkheid. Niet als verplichting, maar als keuze.

Twijfel je of samen verder gaan na vreemdgaan realistisch is? In mijn blog over de kans van slagen na vreemdgaan vertel ik eerlijk wat ik in de praktijk zie.

Veelgestelde vragen over vreemdgangers

Blijven vreemdgangers altijd vreemdgaan?

Niet automatisch. De kans op herhaling is groter als er niets verandert. Maar als iemand begrijpt waarom het is kunnen gebeuren en daar iets mee doet, is gedragsverandering mogelijk.

Wat vergroot de kans dat iemand opnieuw vreemdgaat?

Als de onderliggende oorzaken niet worden aangepakt, zoals moeite met grenzen stellen, onvervulde behoeftes of relatieproblemen die blijven liggen. Ook als de bereidheid ontbreekt om naar eigen gedrag te kijken.

Kan een relatie herstellen als iemand meerdere keren vreemdging?

Ja, dat kan. Wat ik in mijn praktijk zie: het hangt af van de bereidheid van allebei, en of er echt iets verandert. Niet alleen in woorden, maar in gedrag.

Hoe weet ik of mijn partner écht veranderd is?

Dat zie je aan gedrag over een langere periode. Aan of gesprekken anders gaan. Aan of je partner bij zichzelf nagaat wat er is gebeurd en daar ook eerlijk over is.

Wanneer is vreemdgaan een teken dat de relatie voorbij is?

Als een van beiden honderd procent zeker weet dat de relatie voorbij is, of als er sprake is van mishandeling, is verdergaan geen goed idee. In andere gevallen raad ik aan niet te beslissen midden in de crisis.

“Forgiveness is giving up the hope that the past could have been any different.”

— Oprah Winfrey

Over de auteur: Susanne Umans – van Grafhorst is relatietherapeut, gespecialiseerd in het begeleiden van stellen na vreemdgaan. Ze ontwikkelde de H.S.V.-methode en begeleidde al meer dan tweehonderd stellen. Tachtig procent van hen blijft samen.

Ik help je graag nog een stap verder

1. Gratis werkboek — Rust in de chaos na vreemdgaan

Het helpt je begrijpen waarom vreemdgaan zoveel pijn doet en wat er in je omgaat, zodat je dit anders kunt verwoorden naar je partner.

→ Download het gratis werkboek

2. Zelf aan de slag met mijn boek en journal

Wil je actief aan herstel werken? De bundel Wanneer alles anders voelt neemt je stap voor stap mee, met het boek als gids en de journal om dagelijks mee aan de slag te gaan.

→ Bekijk de bundel (€49,90)

3. Verder na vreemdgaan-sessie

Wil je dat ik met jullie meekijk? In anderhalf uur breng ik jullie situatie in kaart en geef ik jullie een persoonlijk stappenplan. Geen grote verplichtingen, geen standaard advies.

→ Plan een sessie (€85)

Let op: Dit artikel is gebaseerd op mijn ervaring als relatietherapeut en vervangt geen professionele hulp. Elke situatie is anders. Twijfel je of jullie er samen uit kunnen komen? Zoek dan begeleiding die past bij jullie specifieke situatie.