Emotioneel vreemdgaan is wanneer je de belangrijkste dingen in je leven deelt met iemand anders dan je partner, en die energie niet meer investeert in je eigen relatie. Er is geen fysiek contact, maar de emotionele verbinding met de ander groeit wel ten koste van de verbinding thuis. Voor de partner die dit ervaart, voelt het net zo pijnlijk als fysiek vreemdgaan, soms zelfs pijnlijker. En herstel begint niet met een discussie over het label, maar met een eerlijk gesprek over wat het heeft teweeggebracht.
Daar zit je dan. Je hebt niets kunnen aanwijzen, niets zwarts op wit. Maar je voelt al een tijdje dat er iets veranderd is.
Je partner deelt minder met jou. Praat veel over een specifieke collega of vriend. En als je ernaar vraagt, krijg je defensieve antwoorden. Totdat je de appgesprekken ziet.
Of misschien zit je aan de andere kant van de tafel. Je hebt niets fysieks gedaan, en toch beschuldigt je partner je van vreemdgaan. En je begrijpt niet goed wat je verkeerd hebt gedaan.
Emotioneel vreemdgaan is een van de meest onderschatte en minst begrepen vormen van ontrouw. In dit blog leg ik uit wat het is, waarom het zo pijnlijk is, en hoe jullie er samen mee aan de slag kunnen gaan.
Emotioneel vreemdgaan is wanneer je de emotionele verbinding die hoort bij een liefdesrelatie, verplaatst naar iemand anders. Je deelt je gedachten, dromen, zorgen en intieme gevoelens niet meer met je partner, maar met een derde.
En daarmee bouw je bewust of onbewust een sterkere band op met die ander, terwijl de band met je partner stiller wordt.
Wat ik in mijn praktijk veel zie: het begint bijna altijd onschuldig. Een goede vriend, een fijne collega, iemand waarmee je makkelijk praat. Maar op een bepaald moment verschuift het. Je vertelt die ander dingen die je thuis niet meer zegt.
Je zoekt die persoon op als je iets meegemaakt hebt. Je bent meer bezig met hoe die ander op iets reageert dan met wat je partner ervan vindt.
De energiestroom in de relatie kantelt. En dat voelt de partner thuis, ook als er niets fysieks is gebeurd.
— Susanne Umans van Grafhorst, relatietherapeut
Mensen die emotioneel vreemdgaan, kiezen er zelden bewust voor. Wat ik in mijn werk zie, is dat het bijna altijd geleidelijk gaat. Iemand mist iets in de relatie, of vindt buiten de relatie iemand die goed luistert. En vervolgens gaat die verbinding een eigen leven leiden.
Een patroon dat ik veel herken: de partner die vreemdgaat vertelt niet meer wat er in hem of haar omgaat aan de eigen partner, maar deelt die dingen wel met de ander. Zo bouw je met de ander een emotionele verbinding, terwijl de partner thuis op afstand blijft. De intimiteit verschuift.
Wat dit gevaarlijk maakt, is dat het in het begin zo normaal aanvoelt. Een vriendschap. Een prettig contact. Maar vriendschappen waarbij je dingen deelt die je niet meer deelt met je partner, zijn iets anders dan vriendschappen waarbij je jezelf kunt zijn.
Stel jezelf eens deze vraag: Als je met de ander aan het praten bent en je partner zou onverwacht achter je staan, zou je je dan opgelaten voelen?
Is het antwoord ja, dan gaat die relatie verder dan een gewone vriendschap.
Voor de partner die dit ontdekt, is de pijn vaak intens en moeilijk uit te leggen. Want er is niets concreets aanwijsbaar. Geen lichaamstaal die je hebt gezien, geen bewijs van een fysiek moment. Maar je partner heeft zijn of haar diepste gedachten gedeeld met iemand anders. En jij stond buitenspel.
Onderzoek naar relatiepijn laat zien dat emotionele ontrouw voor veel partners als even bedreigend wordt ervaren als fysieke ontrouw, soms zelfs als ernstiger. Dat heeft te maken met wat het zegt over de relatie: niet alleen dat iemand verliefd is geworden, maar dat de intimiteit in de eigen relatie kennelijk niet meer veilig of aanwezig genoeg voelde.
In mijn praktijk begeleid ik stellen waarbij de bedrogen partner zegt: het is niet eens zozeer dat er iets is gebeurd. Het is dat hij niet meer met mij praatte. Dat zij mij niet meer nodig had. Dat gevoel, van overbodig zijn in je eigen relatie, raakt mensen diep.
— Susanne Umans van Grafhorst, relatietherapeut
Dit is misschien wel het belangrijkste dat ik je wil meegeven over emotioneel vreemdgaan. In veel stellen die ik begeleid, blijft het gesprek steken op een discussie. Was het nu wel of niet vreemdgaan?
De een zegt van wel. De ander van niet, want er is niets fysiek gebeurd.
En terwijl jullie dat debat voeren, raken jullie verder verwijderd van het gesprek dat je eigenlijk wilt voeren.
Want wat de bedrogen partner wil zeggen is niet zozeer: jij hebt de definitie van vreemdgaan geschonden.
Wat die partner wil zeggen is: ik heb jou gemist. Ik voelde me buitengesloten. Ik heb het gevoel dat ik de tweede was.
Laat de definitie even los. Begin niet met de vraag of het vreemdgaan is, maar met de vraag: wat heeft dit voor jou teweeggebracht?
Dat gesprek heeft veel meer kans van slagen dan een discussie over een label.
Wil je na emotioneel vreemdgaan het vertrouwen weer herstellen? Lees dan ook mijn blog: Vertrouwen herstellen na vreemdgaan: 3 concrete stappen.
Ik begeleid een stel waarbij de man gevoelens had gekregen voor een collega. Wat voorafging was al langere tijd emotioneel vreemdgaan. Hij vertelde die collega wat hem bezighield, maar niet meer zijn partner. Totdat zij de appgesprekken zag, en zag dat het contact veel te ver was gegaan.
Wat volgde was niet alleen de pijn van de ontdekking zelf, maar ook een praktisch probleem. Hij moest nog elke dag naar zijn werk, en zij kon niet controleren of het contact doorgezette. Omdat het voor hen altijd al moeilijk was om over ingewikkelde onderwerpen te praten, lukte het ook nu niet om op een lijn te komen. Welke afspraken zijn eerlijk? Wat is acceptabel contact?
Het contact ging door in het geheim. En elke keer dat dat uitkwam, beschadigde het het vertrouwen opnieuw, soms harder dan de eerste ontdekking. Wat dit stel miste was niet de wil om er samen uit te komen, maar het voeren van de gesprekken die hun vooruit hielpen in herstellen. En juist daarop konden we samen gaan werken.
Wil je weten hoe je afspraken maak over het contact met de derde? Lees dan ook mijn blog: Na affaire contact houden: kan dat, en hoe kom je er samen uit?
Herstel na emotioneel vreemdgaan vraagt om twee bewegingen tegelijk. Aan de ene kant het afbouwen van de band met de ander, eerlijk en zonder halfslachtig contact ertussendoor.
Aan de andere kant het herbouwen van de emotionele verbinding in de eigen relatie.
Dat tweede is waar de meeste stellen moeite mee hebben. Want de reden dat de verbinding verschoof naar een ander, zegt ook iets over wat er thuis al een tijdje niet goed ging.
Niet als excuus, maar als informatie. Waar liep de verbinding vast? Wat werd er niet meer gezegd?
Herstel lukt niet door te doen alsof er niets is. Het vraagt gesprekken die je misschien nog nooit hebt gevoerd. En dat is precies wat ik in mijn praktijk begeleid.
Wil je meer weten over wat vreemdgaan voor impact heeft? Lees dan ook het blog: Trauma na vreemdgaan partner: wat er met je gebeurt en hoe je ermee omgaat
Over de auteur: Susanne Umans – van Grafhorst is relatietherapeut, gespecialiseerd in het begeleiden van stellen na vreemdgaan. Ze ontwikkelde de H.S.V.-methode en begeleidde al meer dan tweehonderd stellen. Tachtig procent van hen blijft samen.
Het helpt je begrijpen waarom vreemdgaan zoveel pijn doet en wat er in je omgaat, zodat je dit anders kunt verwoorden naar je partner.
→ Download het gratis werkboek
Wil je actief aan herstel werken? De bundel Wanneer alles anders voelt neemt je stap voor stap mee, met het boek als gids en de journal om dagelijks mee aan de slag te gaan.
Wil je dat ik met jullie meekijk? In anderhalf uur breng ik jullie situatie in kaart en geef ik jullie een persoonlijk stappenplan. Geen grote verplichtingen, geen standaard advies.
Let op: Dit artikel is gebaseerd op mijn ervaring als relatietherapeut en vervangt geen professionele hulp. Elke situatie is anders. Twijfel je of jullie er samen uit kunnen komen? Zoek dan begeleiding die past bij jullie specifieke situatie.
Emotioneel vreemdgaan is wanneer je de belangrijkste dingen in je leven deelt met iemand anders dan je partner, en die energie niet meer investeert in je eigen relatie. Er is geen fysiek contact, maar de emotionele band met de derde persoon wordt sterker dan die met je partner.
Voor veel partners voelt emotioneel vreemdgaan even pijnlijk, soms zelfs pijnlijker dan fysiek vreemdgaan. Je partner heeft niet alleen een lichaam gedeeld, maar zijn of haar gedachten, dromen en gevoelens met iemand anders. Dat raakt de kern van de relatie.
Signalen zijn onder meer: je partner deelt minder met jou, praat veel over een specifieke persoon, reageert defensief als je ernaar vraagt, en beschermt intensief zijn of haar telefoon. Je voelt een groeiende afstand, ook als je niet precies kunt zeggen wat er veranderd is.
Ja, herstel is mogelijk. Het begint met het gesprek over wat de emotionele band voor allebei heeft betekend, los van de vraag of het als vreemdgaan wordt bestempeld. Daarna kunnen jullie werken aan het herstellen van de emotionele verbinding in de eigen relatie.
Begin niet met de vraag of het vreemdgaan was. Begin met hoe het voor jou heeft gevoeld. Benoem de afstand die je ervoer, het gevoel dat je partner er niet meer voor je was. Vanuit die openheid ontstaat veel sneller een echt gesprek dan vanuit een discussie over labels.