Het vertrouwen herstellen na vreemdgaan voelt vaak onmogelijk. Je weet niet waar je moet beginnen, de emoties gaan alle kanten op en de gesprekken thuis lopen vast. Dat begrijp ik. In dit blog neem ik je stap voor stap mee door het herstelproces, zodat je weet wat je kunt verwachten en hoe je het volhoudt.
Vertrouwen herstellen na vreemdgaan doe je in drie stappen: eerst leer je praten over de pijn (niet alleen over de feiten), dan onderzoek je samen waarom het is gebeurd, en ten slotte maak je een bewuste keuze over vergeven en verdergaan. Dit proces kost tijd en vraagt geduld van jullie beiden, maar het is voor de meeste stellen die ik begeleid wel degelijk haalbaar.
Onlangs begeleidde ik een stel waarbij de vrouw had ontdekt dat haar man een affaire had gehad. Ze kwamen bij me met de beste bedoelingen. Ze wilden er samen uitkomen. Maar de gesprekken thuis liepen steeds vast. Hij legde steeds opnieuw uit waarom het was gebeurd. Zij stelde steeds opnieuw dezelfde vragen. Na een tijdje zei hij gefrustreerd: “Ik weet niet meer wat ik moet zeggen. Alles wat ik zeg maakt het erger.”
Dat herken ik. Het probleem was niet dat hij het verkeerd uitlegde. Het probleem was dat ze nog niet toe waren aan de uitleg. Ze waren nog midden in de pijn. En in die pijn klinkt alles als een excuus.
Dat is precies waarom de volgorde van deze stappen zo belangrijk is.
Voordat je aan herstel begint, is het goed om te weten wat het proces kan vertragen of verzwaren. Dit zijn de valkuilen die ik het vaakst zie.
Het is begrijpelijk dat je precies wilt weten wat er is gebeurd. Maar hoe meer details je leest of hoort, hoe meer er ook verwerkt moet worden. Denk goed na voordat je appgesprekken doorzoekt of gedetailleerde vragen stelt. Sommige informatie helpt je niet verder, maar maakt de pijn alleen groter.
Je wilt je verhaal kwijt, dat is logisch. Maar mensen om je heen hebben vaak snel een mening, kiezen partij of schieten zelf in emotie. Voordat je het vertelt aan familie of vrienden, vraag je jezelf af: staat deze persoon open voor mijn verhaal, zonder te oordelen?
De ene dag wil je ervoor gaan, de andere dag niet meer. Dat is normaal in deze fase. Je hersenen zitten nu in overlevingsmodus en zijn niet goed in staat grote beslissingen te nemen. Geef jezelf eerst de tijd om te begrijpen wat er speelt, voordat je een definitieve keuze maakt.
Boosheid, verdriet, hoop, wanhoop, alles door elkaar. Dat hoort bij dit proces. Vreemdgaan werkt traumatisch: je wereldbeeld is in één klap veranderd. Elke trigger brengt die pijn weer naar boven. Het helpt als je samen een manier vindt om hiermee om te gaan, zodat jullie het ook kunnen volhouden.
In mijn blog over trauma na vreemdgaan leg ik verder uit wat er in je hersenen gebeurt en waarom je zo reageert.
Jij en je partner gaan nu door twee verschillende processen. Jij verwerkt het vreemdgaan. Je partner leeft met schaamte en schuldgevoel. Het helpt als je begrip kunt hebben voor dat verschil, ook al betekent dat niet dat je het vreemdgaan goedkeurt of al moet vergeven.
Door samen over deze valkuilen na te denken, word je al een klein beetje meer een team. Dat is het begin van herstel.
— Brené Brown
Dit is misschien wel de belangrijkste stap in het herstellen van vertrouwen na vreemdgaan. En het is ook de stap waar de meeste stellen vastlopen.
Wat ik vaak zie: er wordt veel gepraat, maar het gesprek gaat in cirkels. Steeds weer dezelfde vragen, steeds weer dezelfde uitleg. De feiten worden besproken, maar de echte pijn blijft onbesproken.
Begin bij jezelf. Wat doet het vreemdgaan precies met jou? Het eerste antwoord is vaak “ik vertrouw hem niet meer” of “ze was niet eerlijk”. Maar daar zit nog een laag onder. Misschien ben je bang dat je niet goed genoeg bent. Misschien voel je je verraden door de persoon op wie je dacht te kunnen bouwen. Mijn gratis werkboek helpt je om dit scherper te krijgen.
Geef erkenning voor de pijn. Niet voor wat er is gebeurd, maar voor wat het teweeg heeft gebracht. De reden van het vreemdgaan komt in stap 2. Nu gaat het erom dat jullie allebei voelen dat de ander ziet wat dit doet. Huil samen om wat jullie zijn kwijtgeraakt. Dat klinkt misschien zwaar, maar het is ook een begin van verbinding.
Als dit te lastig is om zelf te doen, is dat een goede reden om relatietherapie te overwegen. Niet omdat het fout gaat, maar omdat jullie er gewoon begeleiding bij nodig hebben. Dat is voor veel stellen zo.
Wanneer je merkt dat je het vertrouwen in je partner helemaal kwijt bent en het lastig vind om je partner niet te gaan controleren. Dan heb ik een praktische opdracht voor jullie.
Schrijf een brief aan je partner, niet om te verwijten, maar om vanuit jezelf te spreken.
Verwerk deze drie vragen in je brief:
Nodig je partner daarna uit om te reageren. Dit is een hele andere insteek dan “jij moet dit doen” of “jij hebt het veroorzaakt, dus jij lost het op.” Het opent een gesprek in plaats van een verdediging.
— Esther Perel
Als de eerste emoties een beetje zijn gaan liggen, kun je gaan onderzoeken wat er is gebeurd en waarom. Dit vraagt dat je kunt luisteren, ook als je het niet leuk vindt om te horen.
Je zult misschien nog wel in de emoties schieten. Geef daar ruimte voor en ga op een ander moment verder. Dit is een traject dat tijd en geduld vraagt.
Neem jullie relatie onder de loep, van het begin tot vlak voor het vreemdgaan. Een paar vragen om mee te beginnen:
Drukte, kinderen, werk, sociale verplichtingen. Het is makkelijk om te vergeten dat een relatie ook aandacht nodig heeft. Ging de tijd die jullie aan de buitenwereld besteedden ten koste van jullie verbinding?
Naast de relatie en de buitenwereld speelt ook persoonlijke ontwikkeling een rol. Hoe ga je om met je emoties? Kun je grenzen aangeven? Hoe zit het met je zelfbeeld? Deze thema’s beïnvloeden hoeveel liefde je kunt geven én ontvangen.
Door dit onderzoek krijg je een eerlijker beeld van wat er is gebeurd. Niet als excuus, maar als inzicht. Dat inzicht is de basis voor vertrouwen. Want vertrouwen komt niet terug door beloften. Het komt terug door begrip en door te zien dat jullie allebei stappen zetten.
— Oprah Winfrey
Ja, vergeven is mogelijk. En in de meeste gevallen lukt het ook. Maar vergeven heeft weinig zin als stap 1 en 2 nog niet zijn doorlopen. Vergeving moet ergens op gebaseerd zijn.
Over vergeven bestaan veel misverstanden. Vergeven is niet:
Vergeven betekent: jij bent een mens, met kwaliteiten en valkuilen. Ik begrijp dat jij met van alles hebt geworsteld en daardoor keuzes hebt gemaakt die mij pijn hebben gedaan. Dat betekent niet dat het oké is. Maar ik kies ervoor om niet te blijven hangen in de rol van slachtoffer.
Door te vergeven stap je uit de dader-slachtofferdynamiek. Dat geeft jullie relatie de ruimte om gelijkwaardig te worden. Dat is duurzamer dan een relatie waarbij één van beiden altijd het gevoel heeft iets goed te moeten maken.
Dat is begrijpelijk. Als je stap 1 en 2 hebt doorlopen, weet je dat meestal beter. Je voelt dan of er iets is veranderd, of jullie allebei stappen zetten en of de gesprekken anders gaan. Dat gevoel is een eerlijker kompas dan de beslissing die je midden in de crisis neemt.
Meer lezen over hoe samen verder gaan er in de praktijk uitziet? In mijn blog over samen verder na vreemdgaan vertel ik wat daarvoor nodig is.
Over de auteur: Susanne Umans – van Grafhorst is relatietherapeut, gespecialiseerd in het begeleiden van stellen na vreemdgaan. Ze ontwikkelde de H.S.V.-methode en begeleidde al meer dan tweehonderd stellen. Tachtig procent van hen blijft samen.
Het helpt je begrijpen waarom vreemdgaan zoveel pijn doet en wat er in je omgaat, zodat je dit anders kunt verwoorden naar je partner.
→ Download het gratis werkboek
Wil je actief aan herstel werken? De bundel Wanneer alles anders voelt neemt je stap voor stap mee, met het boek als gids en de journal om dagelijks mee aan de slag te gaan.
Wil je dat ik met jullie meekijk? In anderhalf uur breng ik jullie situatie in kaart en geef ik jullie een persoonlijk stappenplan. Geen grote verplichtingen, geen standaard advies.
Let op: Dit artikel is gebaseerd op mijn ervaring als relatietherapeut en vervangt geen professionele hulp. Elke situatie is anders. Twijfel je of jullie er samen uit kunnen komen? Zoek dan begeleiding die past bij jullie specifieke situatie.